جشن واره

پلاس‌بافي گلستان احيا شد

festivalchto — Thu, 01 Nov 2007 03:23:18 GMT

پلاس‌بافي رشته‌ منسوخ شده استان گلستان بود که پس از آموزش و ترويج دوباره احيا شد.
فریدون فعالی سرپرست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان با بيان اين خبر افزود: احياي رشته‌هاي منسوخ شده و در حال منسوخ يكي از برنامه‌هاي مهم اين معاونت است كه به طور جدي براي آن برنامه‌ريزي مي‌كنيم.
به گفته وی؛ هم‌اكنون آموزش رشته پلاس‌بافي در دوره‌هاي مقدماتي و پيشرفته در شهرستان‌هاي بندرتركمن، گنبد، علي‌آباد، گرگان، كردكوي و بندرگز برگزار مي‌شود.
وي با بيان اين كه در 6 ماه اول سال 340 نفر در مراكز آموزشي استان دوره آموزش بافت پلاس را گذرانده‌اند، يادآور شد: تاكنون 204 هنرمند پلاس‌بافي در اقصي نقاط استان شناسايي شده‌اند و كارت شناسايي از معاونت صنايع‌‌دستي گلستان دريافت كرده‌اند.
فعالی خاطرنشان کرد؛ پلاس‌بافي از رشته‌هاي اصيل و بومي اين استان است كه با موي بز بافته شده و بيشتر در مناطق تركمن نشين اين استان رواج داشته است.
سرپرست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان در پایان یادآور شد: براي بافت پلاس ابتدا دار پلاس را بوسيله ميخ سرپا مي‌كنند سپس شتها را از دو سر، جلو و انتها كار مي‌گذارند و به خاطر اين كه تارها به همديگر نرسد و به هم برخورد نكند روي چوب كار را با گل مي پوشانند.

مسگري گرگان رو به فراموشي است

festivalchto — Thu, 01 Nov 2007 03:07:18 GMT

مسگري يكي از شاخه‌هاي فلزكاري است كه بنابر حدس باستان شناسان در حدود سه تا پنج هزار سال سابقه دارد .
انوشيروان گرايلي معاون صنايع‌دستي سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري استان گلستان با بيان اين مطلب به ميراث آريا(CHTN) تصريح كرد: در واقع مي توان گفت كه نخستين اشياي فلزي ساخته شده به‌دست بشر مصنوعات مسي چكش كاري شده و كوچكي بوده كه‌ به نيمه اول هزاره چهارم پيش از تاريخ تعلق دارد.
وي افزود: در آخرين قرون دوران نوسنگي، انساني كه موفق به تهيه ابزار مورد نياز خود از سنگ شده بود حسب اتفاق به عنصري برخورد كه نه تنها هنگام ضربه خوردن نمي‌شكست بلكه قابليت ذوب، چكش خواري و تغيير فرم را نيز داشت.
گرايلي گفت: اين ماده جديد كه چيزي جز فلز مس نبود از همان ابتدا براي ساخت سنجاق‌هاي زينتي ،مهره‌ها سربنده و ساير لوازم شكار، تبر، آينه صيقلي و نيز ابزار تدافعي نظير شمشير ،خنجر و كارد مورد استفاده قرارمي‌گرفت كه نمونه‌هايي از آن‌ها ضمن حفريات انجام گرفته در تپه حصار دامغان به دست آمده است .
اين مقام مسئول اظهار داشت: در دوران معاصر، استان كرمان به دليل هم‌جواري بامعادن مس غني يكي از مراكز اصلي ساخت ظروف مسي و كارهاي هنري روي آن‌ها محسوب مي‌شود.ظروف مسي تا دهه‌هاي اخير جزو ملزومات اداري و مورد نياز و مصرف منازل ايرانيان بوده و بيشتر شهرهاي بزرگ بازاري با عنوان بازار مسگران را در دل جاي داده بودند.
وي در ادامه به مواد اوليه اين هنر-صنعت اشاره كرد و گفت: ورقه‌هاي مسي، پودر قلع، نشادر، ميخ ، تنه كار و مفتول برنجي از جمله مواد اوليه مسگران است.
اين مقام مسئول مراحل توليد مسگري را مورد توجه قرا داد و تصريح كرد: پس از استخراج سنگ مس و تبديل آن به ورقه‌هاي مسي اين ورقه به دست صنعتگران سپرده مي‌شود كه با وسايل ساده‌اي چون چكش و قلم آن‌ها را به ظروف مسي تبديل كنند.
گرايلي گفت: ساخت ظروف كوچك معمولا به صورت يك تكه و با استفاده از يك ورقه مسي شكل مي‌گيرد كه صنعتگر با چكش زدن به آن باعث تغيير فرم و شكل پذيري آن مي‌شود.
وي افزود: در ظروف بزرگ معمولا از چندين ورقه مسي استفاده و با لحيم كاري اين ورقه‌ها را به هم متصل مي‌كنند .صاف بودن و همگن بودن ظرف مسي از اصلي‌ترين اصول كار محسوب مي‌شود.
معاون صنايع‌دستي گلستان ادامه داد: پس از ساخت ظروف بسته به نوع سفارش بر روي كار مراحل تكميلي انجام مي‌گيرد كه به آن قلمزني روي مس مي‌گويند.
وي با اشاره به هنرمندان شاخص اين رشته گفت: از مسگراني كه درحال حاضر همچنان در حال فعاليت هستند مي‌توان از استاد "ميرقاسمي" نام برد.
خاطرنشان مي‌شود؛ محصولات مسي توليد شده شامل كتري ، آفتابه و لگن ، كلا (ظرف حمل آب) ، كاسه حموم (تاس حموم) ، تاس غذا (كاسه حموم) ، سماور وچراغ نفت سوز (روشنايي) ، ديگ و...است كه بيشتر در گرگان توليد مي‌شود.

تعریف صنایع دستی

festivalchto — Thu, 11 Oct 2007 05:42:18 GMT

صنايع دستي به مجموعه اي از «هنر– صنعت ها» اطلاق مي شود كه عمدتاً با استفاده از مواد اوليه بومي و انجام قسمتي از مراحل اساسي توليد به كمك دست و ابزار دستي موجب تهيه و ساخت محصولاتي مي شود كه در هر واحد آن ذوق هنري و خلاقيت فكري صنعتگر سازنده به نحوي تجلي يافته و همين عامل وجه تمايز اصلي اين گونه محصولات از مصنوعات مشابه ماشيني و كارخانه اي است. 1

تعريف هنرهاي سنتي

گروه هنرهاي سنتي فرهنگستان هنر، واژه هنرهاي صناعي را گوياتر و كامل تر از واژه «صنايع دستي» مي داند و پس از ارائه تعريفي از هنرهاي سنتي براي هنرهاي صناعي به عنوان زيرمجموعه مهمي از هنرهاي سنتي تعريف زير را نيز ارائه داده است. هنرهاي سنتي، هنرها و صنايع بديعي است كه جوهر آن برگرفته از مبدأ و حياني و داراي صورتي متناسب با آن گوهر است و تأسيس آن به نحوي به اوليای دين و يا تجليات باطني هنرمندان مربوط مي شود و طي قرون متمادي از طريق هنرمندان و هنروران با حفظ آداب معنوي سينه به سينه به عنوان ميراثي گران قدر به ما رسيده است. هنرهايي كه افزون بر اصول ثابت، داراي فروغ متغيري است كه سبب تطبيق آن با شرايط هر دوره است. 2

ويژگي هاي صنايع دستي

1- انجام قسمتي از مراحل اساسي توليد توسط دست و ابزار و وسايل دستي براي توليد هر يك از فرآورده هاي دستي مراحل متعددي طي مي شود ولي انجام كليه اين مراحل بوسيله دست و ابزار و وسايل دستي الزامي نبوده و چنان چه تنها قسمتي از مراحل اساسي توليد به اين طريق انجام شود محصول توليد شده با توجه به مواردي كه در تعريف ذكر شده صنايع دستي محسوب مي شود.

2- حضور مؤثر و خلاق انسان در توليد و شكل بخشيدن به محصولات ساخته شده و امكان ايجاد تنوع و پياده كردن طرح هاي مختلف در مرحله ساخت اين گونه فرآورده ها

3- تامين قسمت عمده مواد اوليه مصرفي از منابع داخلي

4- داشتن بار فرهنگي(استفاده از طرح ها، نقش ها و رنگ آميزهاي اصيل، بومي و سنتي)

5- عدم همانندي و عدم تشابه فرآورده هاي توليدي با يك ديگر

6- عدم نياز به سرمايه گذاري زياد در مقايسه با صنايع ديگر

7- عدم نياز به كارشناس و متخصص خارجي

8- دارا بودن ارزش افزوده زياد در مقايسه با صنايع ديگر

9- قابليت ايجاد و توسعه در مناطق مختلف(شهر و روستا و حتي جوامع عشايري)

10- قابليت انتقال تجربيات و رموز و فنون توليدي به صورت سينه به سينه و هم چنين طبق روش استاد و شاگردي و نيز به شيوه هاي آموزش مدون و نهايتاً آموزش آكادميك و دانشگاهي 3

خصيصه هاي صنايع دستي ايران

صنايع دستي ايران به عنوان هنر كاربردي كه توليدات آن به طور عمده كاربردهاي مشخصي در زندگي روزمره دارد و ميليون ها نفر به صورت مستقيم و غيرمستقيم از طريق آن ارتزاق مي كنند به عنوان توليدي فرهنگي خصوصيات زير را نيز دارد:

- قسمت قابل ملاحظه اي از صنايع دستي ايران را زيراندازهاي سنتي (قالي، انواع گليم، گبه، پلاس،‌ زيلو و...) تشكيل مي دهد.

- بخش عمده اي از صنايع دستي ايران در مناطق روستايي و عشايري توليد مي شود.

- قسمت اعظم محصولات صنايع دستي ايران در محل سكونت صنعتگران توليد مي شود.

- بيش از 70 درصد توليد كنندگان صنايع دستي ايران را زنان تشكيل مي دهند و لذا مي توان گفت كه زنان باذوق و هنرمند ايراني بیشترترين سهم را در توليد آثار صنايع دستي كشور دارند.

- دهه هاي متمادي است كه صنايع دستي ايران، بخش مهمي از درآمد ارزي مورد نياز كشور را تأمين مي كند و همواره در رأس كالاهاي صادراتي غيرنفتي ايران قرار داشته است. 4

منابع:

1- ‌اطلس ملي ايران، صنايع دستي، دكتر محمد مدد، انتشارات‌ سازمان نقشه برداري كشور.

2- همان.

3- آشنايي با هنرهاي سنتي، حسين ياوري، انتشارات صباي سحر.

4- ‌اطلس ملي ايران، صنايع دستي.

برگزاری همایش ملی زن، صنایع دستی و گردشگری در گرگان

festivalchto — Wed, 10 Oct 2007 05:25:46 GMT

همزمان با برپایی جشنواره علمی، فرهنگی و هنری صنایع دستی و گردشگری در گرگان، همایش ملی زن، صنایع دستی و گردشگری با هدف شناسایی چالش ها و ارائه راهکارهای علمی نوین و کاربردی در زمینه گردشگری با تاکید بر نقش زنان و خانواده برگزار خواهد شد.

به گزارش روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان، سرپرست این سازمان با اشاره به همکاری دانشگاه آزاد واحد گرگان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گلستان و سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری و در برپایی این همایش افزود: با توجه به پیگیری های دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان به عنوان متولی اصلی برپایی این همایش، متقاضیان جهت ارسال مقالات تا تاریخ 15 آبان ماه فرصت دارند مقالات خود را در صفحاتA4 و تایپ نرم افزاریword به صورت مکتوب و الکترونیکی به دبیر خانه همایش واقع درگرگان بلوار شهید کلانتری، خیابان دانشگاه، مجتمع دانشگاه آزاد اسلامی، ص پ717 و یا پست الکترونیکیhamayesh_gorganiau@yahoo.com ارسال نمایند تا مقالات ارسالی در مجموعه مقالات همایش چاپ گردند.

فریدون فعالی محورهای این همایش، معرفی موانع و چالش های گردشگری، زن، صنایع دستی و توسعه گردشگری، نقش صنایع دستی در تحکیم جایگاه زنان در خانواده، اشتغال و کاهش آسیب های اجتماعی، توسعه امکانات رفاهی و قابلیت های گردشگری دراستان، جایگاه صنایع دستی در حفظ هویت بومی و ملی زنان، صنایع دستی ساماندهی جمعیت روستایی و کاهش نرخ مهاجرت، نقش بازاریابی و تبلیغات در توسعه صنایع دستی می باشد.

این همایش 3 آذر ماه در تالار فخرالدین اسعد گرگانی برگزار خواهد شد.

جشنواره سراسری علمی، فرهنگی و هنری صنایع دستی و گردشگری گلستان برگزار می شود

festivalchto — Mon, 08 Oct 2007 06:03:18 GMT

به مناسبت ولادت با سعادت ثامن الحجج حضرت رضا(ع) و در راستای ارتقای فرهنگ، هنر و صنعت ایران زمین جشنواره سراسری علمی، فرهنگی و هنری صنایع دستی و گردشگری استان گلستان اوایل آذرماه برگزار می گردد.

به گزارش روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری استان گلستان، سرپرست این سازمان افزود: این جشنواره با مشارکت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گلستان و دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان به مدت 5 روز از تاریخ 30 آبان لغایت 4 آذر ماه در تالار فخرالدین اسعد گرگانی برپا خواهد شد.

فریدون فعالی با اشاره به برپایی این جشنواره در چهار محور افزود: علاوه بر ارائه توانمندی های صنایع دستی استان ها، جشن های مختلف بومی محلی، بازی های محلی سنتی، موسیقی اقوام وآداب و سنن قومیت ها، همراه با همایش های مختلف علمی و فرهنگی از جمله همایش گنجینه هنرهای از یاد رفته ایران و همایش علمی زن، گردشگری و صنایع دستی از دیگر برنامه های این جشنواره است.

سرپرست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری استان گلستان در پایان خاطرنشان کرد: برپایی چنین جشنواره هایی علاوه بر معرفی فرهنگ، سنن و صنایع دستی اقوام مختلف ایران زمین و رونق گردشگری، گام موثری جهت حفظ و ارتقای فرهنگ، هنر و سنت ایران خواهد بود.

پراكندگي جغرافيايي صنايع دستي استان گلستان

festivalchto — Sun, 07 Oct 2007 06:40:18 GMT

گرگان: سفال و سراميك - گليم بافي – قاليبافي – سوزن دوزي – نقاشي روي لعاب – تكه دوزي – قلاب بافي – ساز سازي – چشمه دوزي – منجوق دوزي - رنگرزي – طراحي فرش – قلمزني روي مس – مرمت فرش – مسگري – معرق – منبت – رودوزيهاي كتول – ده يك دوزي – كنف بافي – كاشي سازي – گلدوزي – تذهيب – مكرومه – نگارگري – حكاكي نقاشي – تزئينات چوب – ورني – سكمه دوزي – آجيده – حصير بافي – زيورآلات – جاجيم بافي – خاتم – خراطي – فرش سراميكي – شيشه – نازك كاري – ابريشم دوزي – قيطان دوزي – بردري دوزي – سرمه دوزي – مرواريد دوزي – مجسمه سازي – افزار فلزي

گنبد: سفال و سراميك – گليم – قالي – چادرشب – سوزن دوزي – سازسازي (دو تار) – رنگرزي – طراحي فرش – مرمت – معرق – منبت – پوستين دوزي – گلدوزي – زيورآلات – خاتم – مجسمه سازي – پلاس

مينودشت: گليم – قالي – چادرشب – معرق – جاجيم

تركمن: گليم – قالي – سوزن دوزي – سازسازي دوتار – قلم زني روي مس – مرمت – زيورآلات – رنگرزي – مجسمه سازي

علي آباد: نمدمالي – گليم – قالي – چادرشب – سوزن دوزي – رودوزي هاي كتول – گيوه دوزي – معرق – آجيده – چوخا

كردكوي: قاليبافي – سوزن دوزي – معرق

بندرگز: گليم – قالي – معرق

آق قلا: گليم – قالي بافي – سوزن دوزي – رنگرزي – طراحي فرش – معرق – زيورآلات – پلاس – پوستين دوزي

كلاله : گليم – قالي – چادرشب – معرق – دوتار – پلاس

آزادشهر: سفال و سراميك – گليم – قالي – چادرشب – معرق – منبت

راميان: گليم – قالي – چادرشب – معرق

رنگ قرمز : رشته هاي بومي شهرستان

منبع: کتاب سیری در صنایع دستی استان گلستان، ناشر مدیریت صنایع دستی استان گلستان

سرمقاله

festivalchto — Sun, 07 Oct 2007 05:51:18 GMT

جهان امروز مدیون تمدن هایی است که طی اعصار متمادی، جهان فکری و خردورزی بشر را توسعه و گسترش داده اند. این توسعه و گسترش فکری بانیان و صاحبان تمدن ها بیش از همه خود را در محصولات و نمودهای قومی و تمدنی آن ها وجود دارد. نمودهایی که اکنون در موزه ها نشسته و یا هم چنان استفاده می شوند. و یا در کتاب ها و کتابخانه ها به دنبال آن می گردیم.

صنایع دستی از تبار همین نمودهای فرهنگی و تمدنی هستند که از با آن ها می توانیم زیست تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و... اقوام و جوامع مختلف جهان را بشناسیم و بشناسانیم. بدین جهت صنایع دستی بخش مهمی از سابقه و هویت و شنلسنامه بشر را با خود دارد و به دوش می کشد. کشورها از صنایع دستی با دیگر کشورها آشنا می شوند. حتی صنایع دستی یکی از طق گفتگو محسوب می شوند. گفتمان صنایع دستی در حال حاضر گفتمان مسلط بر رویدادهای فرهنگی دنیا است.

کشور ایران که یکی از تمدن سازهای دنیا بشمار می رود و تاثیرات جدی را نیز در پدید آمدن دیگر تمدن ها داشته است، دارای صنایع دستی بسیاری است که نشان از ژرفا و گستردگی حوزه تمدنی ایران دارد. صنایع دستی ایرانی ثابت نموده است که می تواند در زندگی ماشینی امروز نیز کاربرد داشته باشد. به عبارت دیگر این صنایع دارای دو کارکرد جداگانه تزیینی و کاربردی هستند که این دو کمتر در صنایع دستی دیگر ملل مشاهده می شود. چنین ویژگی، قابلیت و توانمندی عظیمی را در جهانی شدن صنایع دستی ایرانی داده است.

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور به عنوان متولی اصلی و رسمی صنایع دستی بر آن است زیرساخت ها و پیش نیازهای جهانی شدن صنایع دستی کشور را فراهم آورد. این راهبرد هم اکنون در صدر فعالیت ها و عملکردهای سازمان و سازمان های استانی قرار گرفته؛ به ویژه در استان گلستان که ایران کوچک نام گرفته است. این استان یکی از قطب های تولید صنایع دستی است.

استان گلستان با مساحتی بالغ بر 22 هزار كیلومتر مربع در جنوب شرقی دریای خزر واقع شده است كه از شمال به جمهوری تركمنستان، از جنوب به استان سمنان، از شرق به استان خراسان و از غرب به استان مازندران محدود است. جمعیت استان بر اساس سرشماری سال 1381حدود 000/600/1 نفر بوده كه 7/58 درصد آن درمناطق روستایی و 3/41 درصد در مناطق شهری ساكن هستند. جمعیت مذكور در 11 شهرستان، 18 شهر، 16 بخش و 45 دهستان قرار دارند.

جغرافیای طبیعی استان به نحوی است كه به سه بخش كوهستانی، دامنه ای و جلگه ای تقسیم شده و از نظر آب و هوایی دارای اقلیم مدیترانه ای و بیابانی است. قره سو، اترك و گرگانرود از رودهای پر آب استان محسوب می شوند و پیرگردكوه بلندترین كوه استان بوده و كوه های گلدین، اشهكوه، زریوان و خواجه قنبر از دیگر كوه های مهم استان بشمار می روند. در كنار كشاورزی كه محور اصلی فعالیت های اقتصادی مردم این استان است، دامداری، شیلات و صنایع تبدیلی نیز از رونق خاصی برخوردار است. از محصولات عمده كشاورزی منطقه متوان از گندم، پنبه، دانه های روغنی، غلات، توتون، برنج و... را نام برد. گلستان به علت دارابودن شرایط مساعد اقلیمی و زیست محیطی، از دوران پیش از تاریخ، دوران تاریخی و دوران اسلامی به عنوان یكی از استقرارگاه های بشری موردتوجه بوده و نتایج حاصل از كاوش های علمی باستانشناسی در مكان های باستانی حاكی از این مطلب است.

استان گلستان دارای قومیت های مختلف اعم از فارس، ترك، كرد، تركمن، بلوچ، قزاق، سیستانی و غیره است و افزون بر 20 قوم در این استان زندگی می كنند. اما در یك تقسیم بندی كلی مردم ساكن در این استان به سه گروه عمده فارس، تركن و مهاجر تقسیم می شوند. فارس ها در نواحی مركزی و جنوبی منطقه سكنی دارند و اكثریت جمعیت استان راتشكیل می دهند و به دو گروه فارس های بومی و مهاجر تقسیم می شوند. فارس های بومی استان بیشتر به گویش های گرگانی، كتولی و مازندرانی تكلم دارند. این گروه از مردم استان شیعه مذهب می باشند. گروه دوم تركمن ها هستند كه به دو تیره یموت و گوگلان تعلق دارند. آن ها سنی مذهب هستند و در نواحی شمالی منطقه در جلگه گرگان سكونت دارند و به زبان تركمنی تكلم می كنند. سومین گروه مهاجرین به این استان اغلب سیستانی، بلوچ، سمنانی و خراسانی می باشند. با وجود تنوع قومیتی، زبانی و مذهبی در این استان، مردم این خطه با وحدت و صلح و صفا به زندگی خود ادامه می دهند و نقطه اشتراك آن ها دین اسلام و فرهنگ ایرانی بوده و حلقه اتصال بین آن ها زبان فارسی و منافع جمعی و مشتركشان در بهروری این سرزمین حاصلخیز می باشد.

مهمترین صنایع دستی استان گلستان نیز شامل: قالی و قالیچه، پشتی های تركمن، سوزن دوزی های تركمن، جاجیم های كوهستانی گرگان، صنایع دستی روستایی و... است.

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان در تلاش است صنایع دستی استان را به مردم استان و دیگر استان های کشور معرفی نماید و حتی زمینه های صادرات جهانی آن را نیز فراهم آورد که برگزاری جشنواره ها و نمایشگاه های مختلف گامی است در جهت معرفی و ترویج این صنایع دستی.

جشنواره سراسری علمی، فرهنگی و هنری صنایع دستی و گردشگری استان گلستان که از تاریخ 30 آبان تا 4 آذر ماه جاری در تالار فخرالدین اسعد گرگانی برگزار خواهد شد. این جشنواره با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان برگزار می شود.

کمیته اطلاع رسانی و تبلیغات ستاد برگزاری این جشنواره بر آن شد در اولین قدم اقدام به راه اندازی وبلاگ حاضر نماید تا بتوانیم اخبار و رویدادهای مربوط به جشنواره را در اسرع وقت و به روز به اطلاع شما خوانندگان گرامی برساند. امید آن که بتوانیم ارتباطی جدی و همه جانبه با خوانندگان عزیز به وجود آوریم.

سردبیر